Αναγνωστικές προτάσεις

  • Αναγνωστικές προτάσεις,  Βιβλία,  Παρουσιάσεις-κριτικές βιβλίων

    Βιβλία για το Ολοκαύτωμα

    Οι Εβραίοι της Ευρώπης, αιώνες τώρα, αντιμετώπιζαν τις προκαταλήψεις και τις διακρίσεις. Ο Εβραίος υπήρξε πάντοτε ο “εντόπιος ξένος”, σύμφωνα με την ανάλυση της Αμπατζοπούλου, η «παρουσία του οποίου ξένιζε τη χριστιανική πλειοψηφία πριν από τα νεώτερα χρόνια και δεν χωρούσε στο εθνικό σχέδιο μετά τη γένεση των εθνικών κρατών». Παρόλα αυτά, η εξόντωση των Ευρωπαίων Εβραίων δεν πρέπει να ιδωθεί ως ένας ακόμη κρίκος στη μεγάλη αλυσίδα των συμφορών του εβραϊκού λαού αλλά είναι άρρηκτα δεμένη με τη ναζιστική Κατοχή, γεννήθηκε από τη ναζιστική ιδεολογία, ως απόρροια του αντισημιτισμού, και πρέπει να εξετάζεται στα πραγματικά της ιστορικά και ιδεολογικά συμφραζόμενα. Το Ολοκαύτωμα είναι αναμφισβήτητα ένα γεγονός που σημάδεψε την…

  • Αναγνωστικές προτάσεις,  Βιβλία

    “Τι δεν μπορεί να αγοράσει το χρήμα”

    Διαβάζεται μονορούφι. Όπως τα περισσότερα βιβλία του Αμερικανού φιλοσόφου Michael Sandel, που έχουν γίνει μπεστ σέλερ. Στο 5ο κεφάλαιο αναφέρεται στις δυσμενείς επιπτώσεις της αγοράς και της εμπορευματοποίησης στο είδος της κοινωνίας στην οποία θέλουμε να ζήσουμε. Κρίσιμα ερωτήματα. Θέλουμε μια κοινωνία όπου όλα είναι για πούλημα; Ή υπάρχουν ορισμένα ηθικά και συλλογικά αγαθά που το χρήμα δεν μπορεί να αγοράσει; Ποια είναι τα ηθικά όρια των αγορών; Σε μια εποχή όπου ακόμη και το δικαίωμα ψήφου εξαγοράζεται, ο Sandel υποστηρίζει, μεταξύ άλλων, ότι η εμπορευματοποίηση διαβρώνει το κοινοτικό πνεύμα. Παραθέτω: «Σε μια εποχή που οι ανισότητες αυξάνονται, η εμπορευματοποίηση των πάντων οδηγεί τους εύπορους να ζουν χωριστά από τους…

  • Αναγνωστικές προτάσεις,  Βιβλία,  Παρουσιάσεις-κριτικές βιβλίων

    Ανάμεσα στη ζωή και τον θάνατο

    Ο Δημήτρης Ραυτόπουλος στο βιβλίο Εμφύλιος και λογοτεχνία παρατηρεί με αφοριστικό τρόπο ότι «στη λογοτεχνία, ο εμφύλιος πόλεμος δεν έγινε. Και όμως, τη ρήμαξε κι αυτή». Ακόμη: «δεν βολεύει κανέναν η αλήθεια για τον εμφύλιο, ιστορική ή λογοτεχνική» (Εκδ. Πατάκη, σ. 15 και 21). Είναι γεγονός ότι ο Εμφύλιος πόλεμος στην Ελλάδα, μια τόσο οδυνηρή και ακραία ιστορική εμπειρία, έχει επηρεάσει τη λογοτεχνία και γενικότερα τα πνευματικά πράγματα στη χώρα μας σε έκταση και σε βαθμό μεγαλύτερο ίσως από οποιοδήποτε άλλο ιστορικό γεγονός του 20ού αιώνα. Η λογοτεχνία, άλλοτε με στρατευμένο λόγο και άλλοτε με αποστασιοποιημένη ή στοχαστική ματιά, τοποθετήθηκε πρώτη στο θέμα του Εμφυλίου, αφήνοντας για πολλά χρόνια πίσω…

  • Αναγνωστικές προτάσεις,  Βιβλία

    Η (χαμένη) τέχνη της αλληλογραφίας

    Πόσο χρόνο μπορούσε να αφιερώσει κάποιος στο παρελθόν για να γράψει ένα γράμμα; Θα μου πείτε ότι αυτό εξαρτάται από πολλά πράγματα. Ο Ρενέ Ντεκάρτ θα πρέπει να αφιέρωνε σημαντικό χρόνο για τη σύνταξη των επιστολών του, όπως φαίνεται από την εξαιρετική, από κάθε άποψη, έκδοση, που συγκέντρωσε μερικές από αυτές. Οι επιστολές του Ντεκάρτ είναι υπόδειγμα οξύνοιας, ευαισθησίας και λεπτοδουλεμένης γλώσσας. Στην ενότητα με τίτλο «Παρηγορητικές επιστολές» ο Ντεκάρτ απευθύνεται σε ανθρώπους που πενθούν την απώλεια αγαπημένου τους προσώπου. Παρατίθεται ένα απόσπασμα από την επιστολή προς τον Χόυχενς, 20 Μαΐου 1637: «Μολονότι φοβόμουν για την υγεία σας ενόσω δεν τρώγατε και δεν ξεκουραζόσασταν για να υπηρετήσετε ο ίδιος την…

  • Αναγνωστικές προτάσεις,  Βιβλία

    “Ταξίδι στο κράτος” με ξεναγό τον Δ. Χριστόπουλο

    Καιρό είχα να διαβάσω ένα βιβλίο ιδεών και να απολαύσω τόσο τη ζωντάνια της γραφής όσο και τη θεματολογία, που φαίνεται εκ πρώτης όψεως «βαριά» (αλλά δεν είναι). Με έναν λόγο που ρέει, ο συγγραφέας παίρνει θέση απέναντι σε αμφιλεγόμενα ζητήματα, όπως τι είναι έθνος, κράτος, δίκαιο, κυριαρχία, ατομικά δικαιώματα. Ο Δημήτρης Χριστόπουλος, Καθηγητής Πολιτειολογίας στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, πετυχαίνει μια «έντιμη υποκειμενική προσέγγιση» (όπως υπόσχεται ο ίδιος στην εισαγωγή) με όσο γίνεται πιο απλό και άμεσο τρόπο, χωρίς, ωστόσο, εκπτώσεις στη (δι)επιστημονική προσέγγιση των ζητημάτων. Γεγονός είναι ότι οι έννοιες που πραγματεύεται είναι σημαντικές και, πολλές φορές, ακανθώδεις. Και, για να δώσω ένα παράδειγμα της γραφής του, παραθέτω το απόσπασμα…

  • Αναγνωστικές προτάσεις,  Βιβλία

    “Το δέρμα” της Βίβιαν Στεργίου

    «…όλη η Γερμανία, όπως όλη η Ευρώπη, βυθίζεται συνεχώς στη φτώχεια. Γι’ αυτό, Brexit και πάλι Brexit. ….. Ας πουλήσουν την Ευρώπη στην Κίνα, αλλιώς όλο και θα φτωχαίνουν και θα χάνονται δουλειές, όλο και κάποια μα@ακισμένη Ευτυχία από την Καισαριανή δεν θα βρίσκει να εργαστεί για πάνω από τετρακόσια πενήντα ευρώ˙ γιατί θα πρέπει να ανταγωνίζεται το work ethics άλλων λαών, που δεν χάνουν τη μέρα τους ποστάροντας positive vibes και αναλύοντας στο Facebook ό,τι κατεβάσει η κούτρα τους». Σε όλη τη συλλογή διηγημάτων η Βίβιαν Στεργίου με ιδιαίτερο κοφτερό βλέμμα σαρκάζει τη δηθενιά, τη συνεχή αναζήτηση για ξεχωριστές εμπειρίες, το κενό της σύγχρονης εποχής. Στηλιτεύει, με τον ξεχωριστό…

  • Αναγνωστικές προτάσεις,  Βιβλία

    “Επιστροφή στη Ρενς” του Ντιντιέ Εριμπόν

    Συνηθίζω να λέω ότι η καταγωγή σου, η κοινωνική τάξη από την οποία προέρχεσαι, σε ακολουθεί ό,τι κι αν έχεις καταφέρει στη ζωή σου, σε όποια κοινωνική τάξη έχεις ανέλθει λόγω της μόρφωσης που απέκτησες, της δουλειάς που κάνεις ή του πλούτου που έχεις δημιουργήσει. Ακριβώς αυτό δείχνει ο Γάλλος Ντιντιέ Εριμπόν, το τρομερό παιδί της επιστήμης της Κοινωνιολογίας, στο βιβλίο του «Επιστροφή στη Ρενς» και γι’ αυτό ενθουσιάστηκα όταν το διάβασα και επιπλέον ταυτίστηκα σε σημαντικό βαθμό. Στο βιβλίο αυτό, μια ιδιότυπη αυτοβιογραφία, εξηγεί πώς τα παιδιά της εργατικής τάξης έχουν λίγο πολύ ένα προδιαγεγραμμένο μέλλον λόγω των περιορισμένων δυνατοτήτων πρόσβασης στη γνώση και στις επιλογές, πώς η ζωή…

  • Αναγνωστικές προτάσεις,  Βιβλία,  Παρουσιάσεις-κριτικές βιβλίων

    Λαός δίχως εξουσία

    Είναι ο λαϊκισμός αναγκαίος για την κατανόηση των αδιεξόδων της δημοκρατίας; Είναι ο λαϊκισμός εχθρός της δημοκρατίας, όπως ισχυρίζονται οι αντιλαϊκιστές, ή μήπως πορεύεται παράλληλα με αυτή, αποτελώντας συστατικό στοιχείο της; Και ο αντιλαϊκισμός; Πού οφείλει την καταγωγή του και ποια είναι η ιδεολογική λειτουργία του; Αυτά τα ερωτήματα απασχολούν τον Αμερικανό ιστορικό, δημοσιογράφο και πολιτικό αναλυτή Τόμας Φρανκ στο βιβλίο του «Λαός δίχως εξουσία. Μια σύντομη ιστορία του αντιλαϊκισμού», που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις Εκκρεμές. Η πρωτοτυπία του εγχειρήματος έγκειται στο γεγονός ότι αποτελεί ένα από τα πρώτα βιβλία παγκοσμίως που μελετούν το φαινόμενο του αντιλαϊκισμού στη διαλεκτική του σχέση με τον λαϊκισμό, λαμβάνοντας υπόψη το ευρύτερο ιστορικό…

  • Αναγνωστικές προτάσεις,  Βιβλία,  Παρουσιάσεις-κριτικές βιβλίων

    Δοκιμές ανατομίας της ελληνικής ταυτότητας

    Το τελευταίο βιβλίο της Ομότιμης Καθηγήτριας Φιλοσοφίας Αλεξάνδρας Δεληγιώργη, με τίτλο «Σύγχρονα κάτοπτρα της ελληνικότητας. Ιδέες και ιδεολογήματα στον 20ό αιώνα», αποτελεί μια στιβαρή προσπάθεια αναψηλάφησης των αιτιών που οδήγησαν στη στάσιμη – σε πολλούς τομείς σήμερα – Ελλάδα. Πυρήνας του εγχειρήματος είναι η σχέση παράδοσης και αυτοσυνείδησης, ατομικής και συλλογικής, με άξονα την έννοια της ελληνικότητας, η οποία δεν συνδέεται με τον εθνικισμό αλλά με την ελληνική ταυτότητα. Η έμφαση δίνεται στο έργο Ελλήνων λογοτεχνών, φιλοσόφων και πολιτικών του 20ού αι., όπως οι Γιαννόπουλος, Δραγούμης, Σκληρός, Σαραντάρης, Τσάτσος, Λορεντζάτος, Χατζής και Μαλεβίτσης, στον καθένα από τους οποίους αφιερώνεται ένα ξεχωριστό κεφάλαιο. Στην αρχή η συγγραφέας διευκρινίζει ότι θα εξετάσει…

  • Αναγνωστικές προτάσεις,  Βιβλία,  Παρουσιάσεις-κριτικές βιβλίων

    10 + 1 βιβλία με αφορμή την παγκόσμια ημέρα της γυναίκας

    Σε μια πρόσφατη έρευνα του οργανισμού δημοσκοπήσεων YouGov στη Βρετανία, μία στις πέντε γυναίκες δήλωσε πως θεωρεί τη λέξη “φεμινίστρια” προσβλητική ενώ περίπου οι μισές γυναίκες απάντησαν ότι “οι ίδιες δεν θα αυτοαποκαλούνταν φεμινίστριες”. Πού οφείλεται το γεγονός ότι οι ίδιες οι γυναίκες διστάζουν να οικειοποιηθούν την ταμπέλα της “φεμινίστριας”; Και τι σημαίνει εντέλει να είναι σήμερα κάποιος/α υπέρ του φεμινισμού; Επέλεξα ορισμένα βιβλία που εισάγουν στην φεμινιστική προβληματική με την ελπίδα να αποτελέσουν έναν μίνι οδηγό για όσες και όσους θα ήθελαν να μάθουν περισσότερα γι’ αυτή. Δεν είναι εύκολο να συνοψίσει κάποιος/α σε λίγες γραμμές το περιεχόμενο αυτού του ρηξικέλευθου βιβλίου που ενόχλησε τόσο πολύ το Βατικανό, ώστε…