• Βιβλία που ακονίζουν το μυαλό

    Μικρή ιστορία της φιλοσοφίας του Nigel Warburton

    Μια πλήρης και συναρπαστική ιστορία της φιλοσοφίας για αναγνώστες κάθε ηλικίας. Σε σαράντα περιεκτικά κεφάλαια, ο Nigel Warburton παρακολουθεί τους μεγαλύτερους φιλοσόφους και στοχαστές, αναπτύσσοντας με χρονολογική σειρά τα σημαντικότερα ρεύματα και τους σταθμούς της δυτικής φιλοσοφίας.Ο Warburton δεν καθιστά απλώς προσιτή τη φιλοσοφία, αλλά μας εμπνέει να σκεφτούμε, να διαφωνήσουμε, να θέσουμε ορθολογικά επιχειρήματα και ερωτήματα. Η Μικρή ιστορία της φιλοσοφίας παρουσιάζει τη σαρωτική ορμή της ανθρώπινης έρευνας για φιλοσοφική κατανόηση και μας καλεί όλους να συμμετάσχουμε στη συζήτηση. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

  • Βιβλία που ακονίζουν το μυαλό

    “Homo sacer. Kυρίαρχη εξουσία και γυμνή ζωή” του Giorgio Agamben

    Στο αρχαϊκό ρωμαϊκό δίκαιο είναι ξεκάθαρος ο ρόλος του Homo sacer όπως και η σημασία του για τη δόμηση της κυριαρχίας και της βιοπολιτικής. Πρόκειται για μια φιγούρα στην οποία αποτυπώνεται για πρώτη φορά η παράδοξη σχέση εξουσίας/κυριαρχίας και απλής βιολογικής ζωής. Γιατί αυτός ο χαρακτήρας παρουσιάζει τόσο ενδιαφέρον; Μα γιατί πρόκειται για κάποιον που ενώ η κοινότητα τον έχει κρίνει για κάποιο έγκλημα, εντούτοις δεν τον καταδικάζει με τους συνηθισμένους τρόπους, αλλά του αποδίδει μια ιερότητα που απαγορεύει μεν τη θυσία του, επιτρέπει όμως σε οποιοδήποτε άλλο μέλος της κοινότητας να τον σκοτώσει χωρίς τον κίνδυνο τιμωρίας. Πρόκειται επομένως για μια ζωή στο όριο, ή καλύτερα για μια παράδοξη…

  • Βιβλία που ακονίζουν το μυαλό

    “Σπαταλημένες ζωές. Οι απόβλητοι της νεωτερικότητας” του Zygmunt Bauman

    Μτφ. στα ελληνικά, Καρασαρίνης Μάρκος, εκδ. Κατάρτι, 2005. Η παραγωγή “ανθρώπινων απορριμμάτων” (ακριβέστερα, η σπατάλη ανθρώπινων ζωών, η δημιουργία “περιττών” πληθυσμών από μετανάστες, πρόσφυγες κι άλλους παρίες) αποτελεί αναπόδραστη συνέπεια της διαδικασίας του εκσυγχρονισμού, της εξέλιξης της νεωτερικότητας. Είναι μια αναπόφευκτη παρενέργεια της οικονομικής ανάπτυξης, αλλά και της αναζήτησης της κοινωνικής ευταξίας που χαρακτηρίζει τη νεωτερικότητα. Για όσο χρονικό διάστημα μεγάλα τμήματα του κόσμου παρέμεναν, πλήρως ή μερικώς, εκτός της διαδικασίας του εκσυγχρονισμού, αντιμετωπίζονταν από τις εκσυγχρονισμένες κοινωνίες ως τόποι που είχαν τη δυνατότητα να απορροφήσουν τον πλεονάζοντα πληθυσμό των “ανεπτυγμένων χωρών”. Σε όλην αυτή την περίοδο, μπορούσαν ακόμη να αναζητηθούν (και να βρεθούν προσωρινά) παγκόσμιου χαρακτήρα λύσεις σε τοπικώς…

  • Κριτικά κείμενα,  Παρουσιάσεις-κριτικές βιβλίων

    Η μετέωρη ελληνικότητα

    Ο Μάκης Καραγιάννης, με αφορμή τη γενικότερη συζήτηση για την κρίση που πλήττει τη χώρα μας, επιχειρεί στο δοκίμιο, με τίτλο Μικρό και αλαζονικό έθνος, να δώσει απαντήσεις σε μια σειρά ερωτημάτων που σχετίζονται με την αδυναμία της ελληνικής κοινωνίας να γίνει μια νεωτερική, μια προοδευτική κοινωνία. Εντοπίζει τις απαρχές της κρίσης όχι μόνο στις νεοφιλελεύθερες πολιτικές που εφαρμόστηκαν τα τελευταία χρόνια αλλά και στις ιδιαίτερες παθογένειες που χαρακτηρίζουν όλο τον μεταπολιτευτικό βίο του ελληνικού κράτους. Εκκινώντας από το αξίωμα ότι η κρίση στη χώρας μας συνδέεται με την ελληνική ιδιαιτερότητα, επιχειρεί στη συνέχεια να την ορίσει αντιπαραβάλλοντάς την με την ευρωπαϊκή νεωτερικότητα. Με εντιμότητα αναγνωρίζει τους περιορισμούς του εγχειρήματος…

  • Εκδηλώσεις για το βιβλίο

    Γιώργος Πελεκούδας-Η Νιφάδα

    Στο μυθιστόρημα «Η νιφάδα» η λογοτεχνία ανατέμνεται με την ιστορία με έναν πολύ ενδιαφέροντα τρόπο. Ο συγγραφέας προσεγγίζει με νηφάλιο τρόπο μια δύσκολη περίοδο της ελληνικής ιστορίας, την περίοδο του εμφύλιου πολέμου. Ενδιαφέρεται να δείξει πώς τα ιστορικά γεγονότα επηρεάζουν τις συνειδήσεις και τις ζωές των ανθρώπων. Οι ήρωές του παίρνουν τις αποφάσεις τους, αναμετρώνται με την ιστορία, δοκιμάζονται και υποφέρουν. Ο συγγραφέας αποφεύγει την αρνητική στερεοτυπική αναπαράσταση, αντιστρατεύεται τις προκαταλήψεις και στέκεται με συμπάθεια απέναντι στον άνθρωπο που καλείται να διαχειριστεί την ήττα. Και αυτό είναι το μεγαλείο του. Στο βιβλίο αναδεικνύονται και πτυχές της ελληνικής ιστορίας οι οποίες δεν είναι ιδιαίτερα γνωστές. Πρέπει να επισημάνουμε ότι ο συγγραφέας…

  • Βιβλία που ακονίζουν το μυαλό

    “Το κακό έρχεται από πιο μακριά” του Alan Badiou

    [απόσπασμα από το βιβλίο] Σε πολλές δηλώσεις και αναλύσεις στα ΜΜΕ η ανθρωπότητα ταυτίζεται με τη Δύση. Αυτή η υπόρρητη εξίσωση «ανθρωπότητα = Δύση» παίρνει τη μορφή της υποφώσκουσας και υπονοούμενης αντιπαράθεσης «βαρβάρων» και «πολιτισμένων». Είναι σκανδαλώδες να αφήνει κάποιος να εννοηθεί ότι υπάρχουν τμήματα της ανθρωπότητας που είναι πιο «ανθρώπινα» απ’ ό,τι άλλα … Ένας θάνατος στη Δύση είναι κάτι το τραγικό χίλιοι νεκροί στην Αφρική, στην Ασία, στη Μέση Ανατολή, ακόμα και στη Ρωσία, είναι απλώς μια είδηση που τη διαβάζουμε ή την ακούμε στην τηλεόραση. Αυτή η προσέγγιση, σχεδόν εγγεγραμμένη στο συλλογικό μας ασυνείδητο, επηρεάζει καθοριστικά τον τρόπο με τον οποίο προβάλλονται –αντιστρόφως, συσκοτίζονται- τα γεγονότα. Αυτή…

  • Παρουσιάσεις-κριτικές βιβλίων

    Κουβαλώντας το στίγμα των προγόνων

    Στο οπισθόφυλλο του μυθιστορήματος Η απόγονος του συγγραφέα Μιχάλη Πιτένη τίθεται το ερώτημα: «Μπορεί το παρελθόν να ερμηνεύσει το παρόν και, ίσως, να δείχνει και το μέλλον;» Θα επαναδιατυπώσω το ερώτημα: μπορεί αυτό να γίνει μέσω της λογοτεχνίας; Ακολουθώντας την παράδοση του Ρώσου θεωρητικού της λογοτεχνίας Μπαχτίν, ο οποίος επανεισάγει την πραγματικότητα, την ιστορία και την κοινωνία στο κείμενο, ο Τοντόροφ θεωρεί πως η λογοτεχνία, προτείνοντας μία ερμηνεία του κόσμου, είναι ταυτόχρονα ένας στοχασμός για την ανθρώπινη -κατάσταση. Γράφει στο βιβλίο του Η λογοτεχνία σε κίνδυνο, που αποτελεί έναν ύμνο στη δύναμη της λογοτεχνίας: «η πραγματικότητα την οποία η λογοτεχνία φιλοδοξεί να κατανοήσει είναι απλούστατα (αλλά, συγχρόνως, τίποτα δεν είναι…

  • Παρουσιάσεις-κριτικές βιβλίων

    Η βίαιη συνύπαρξη ανθρώπου και φύσης

    Αρκετά χρόνια μετά τη βράβευση του Γιάννη Παλαβού με το Κρατικό Βραβείο Διηγήματος για τη συλλογή διηγημάτων Αστείο, που εκδόθηκε το 2012 από τις εκδόσεις Νεφέλη, κυκλοφορεί το νέο του βιβλίο με τίτλο Το παιδί, από τον ίδιο εκδοτικό οίκο. Όχημα δημιουργίας είναι και εδώ το διήγημα μικρής έκτασης. Ο συγγραφέας αξιοποιεί με ιδιαίτερη επιτυχία τις αρετές της μικρής φόρμας: λιτότητα, οικονομία, ακρίβεια, αιφνιδιασμός, ποιητικό βλέμμα. Ο ίδιος άλλωστε σε συνέντευξή του έχει πει: «Το διήγημα είναι η προνομιακή περιοχή μεταξύ πεζογραφίας και ποίησης». Με το βιβλίο αυτό ο Γιάννης Παλαβός έχει κατακτήσει τη συγγραφική ωριμότητα. Το σύμπαν του είναι αναγνωρίσιμο και δεν υπάρχει μεγαλύτερη επιτυχία από το να είναι…