• Βιβλία,  Βιβλία που ακονίζουν το μυαλό

    Οι νέες ιδέες

    Το τελευταίο βιβλίο που διαβάζω αυτή τη χρονιά είναι ίσως και το καλύτερο από όσα κυκλοφόρησαν πρόσφατα και απευθύνεται σε όσους και όσες θέλουν να γνωρίσουν ό,τι πιο φρέσκο στον χώρο των ιδεών. ΟΙ ΝΕΕΣ ΙΔΕΕΣ. ΓΙΑ ΝΑ ΚΑΤΑΝΟΗΣΟΥΜΕ ΤΟΝ 20ό ΑΙΩΝΑ. Ποιες είναι αυτές οι νέες ιδέες; • Το ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα, που το υποστηρίζουν τόσο οι φιλελεύθεροι όσο και οι σοσιαλδημοκράτες ή οι αντικαπιταλιστές. • Η θεωρία των κοινών, που προτείνει μια διαφορετική οργάνωση της οικονομίας ριζοσπαστικοποιώντας την έννοια της ατομικής ιδιοκτησίας. • Η επανίδρυση της δημοκρατίας. Το ερώτημα είναι εάν, πέρα από το δίλημμα αντιπροσωπευτική ή συμμετοχική δημοκρατία, είναι δυνατή η επαναθεώρηση της δημοκρατίας και, εάν ναι,…

  • Αναγνωστικές προτάσεις,  Βιβλία

    Γιατί πληγώνει ο έρωτας

    Γιατί υποφέρουμε όταν είμαστε ερωτευμένοι; Γιατί ταυτιζόμαστε ή και συμπάσχουμε με λογοτεχνικούς ήρωες που βίωσαν με τραγικό τρόπο τον έρωτα; Γιατί τελικά μια ερωτική σχέση έχει τόσο μεγάλη σημασία για την ευτυχία και την ταυτότητά μας; Βιβλία αυτοβοήθειας υποστηρίζουν ότι μπορούν να μας δείξουν πώς να διαχειριστούμε καλύτερα την ερωτική μας ζωή, οδηγώντας μας (στην καλύτερη περίπτωση) να συνειδητοποιήσουμε τους ασυνείδητους μηχανισμούς, στη διαλεύκανση των οποίων αφιέρωσε τη ζωή του ο Freud. Επιπλέον, η κλινική ψυχολογία νομιμοποίησε επιστημονικά την ιδέα ότι οι επώδυνες εμπειρίες του έρωτα εξηγούνται από την ψυχική ιστορία του ατόμου και ότι, επομένως, υπόκεινται στον έλεγχο του ίδιου του ατόμου. Η Eva Illouz, με ένα ακόμη ανατρεπτικό…

  • Αναγνωστικές προτάσεις,  Βιβλία

    Καιρός για αισιοδοξία!

    Είναι ο άνθρωπος από τη φύση του εγωιστής και ιδιοτελής, όπως πολλοί φιλόσοφοι, ψυχολόγοι και ανθρωπολόγοι διατείνονται; Είναι ρεαλιστικό να υποστηρίξουμε ότι μια άλλη προσέγγιση της ανθρώπινης φύσης είναι εφικτή; Ότι δηλαδή ο άνθρωπος εκ φύσεως διαθέτει το ένστικτο της συμπόνιας και της συνεργασίας; Αυτό επιχειρεί να δείξει ο Ολλανδός ιστορικός Rutger Bregman στο βιβλίο του. Αξιοποιώντας μελέτες και έρευνες από ποικίλα επιστημονικά πεδία προτείνει μια διαφορετική προσέγγιση πολλών πραγμάτων που θεωρούμε δεδομένα. Και εάν ισχύει ότι ο άνθρωπος είναι από τη φύση του καλός, τότε πρέπει να αλλάξουμε τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο και την οργάνωση της κοινωνίας. Ένα απολαυστικό, προκλητικό βιβλίο, γραμμένο με τόσο εύληπτο τρόπο που…

  • Αναγνωστικές προτάσεις,  Βιβλία,  Παρουσιάσεις-κριτικές βιβλίων

    Η τυραννία της ευτυχίας

    Πληθαίνουν οι εκδόσεις βιβλίων αυτοβοήθειας, αναζήτησης νοήματος και ενίσχυσης της ψυχικής ανθεκτικότητας απέναντι σε δύσκολες καταστάσεις. Σύμφωνα με αυτά τα βιβλία, αν σας έχουν απολύσει, δεν πειράζει, θα βρείτε μέσα σας τη δύναμη να κινητοποιήσετε τον εαυτό σας για να βγείτε από το αδιέξοδο. Μπορεί να βρείτε άλλη δουλειά αλλά μπορεί και να μην βρείτε. Αν βιώνετε μια κακοποιητική σχέση, πάλι μην το βάζετε κάτω, αρκεί να πιστέψετε ότι μπορείτε να τα καταφέρετε χωρίς χρήματα, χωρίς στήριξη και έχοντας τους θεσμούς εναντίον σας (βλ. αστυνομία). Αν είστε φτωχός/ή, τότε μάλλον δεν είχατε αρκετή θέληση να αρπάξετε τις ευκαιρίες που η ζωή τόσο γενναιόδωρα σας έδωσε.Αν βιώνετε την απώλεια ενός αγαπημένου…

  • Blog,  Παρουσιάσεις-κριτικές βιβλίων

    Όψεις του φασισμού από τον 20ό στον 21ο αιώνα

    Αν κάποιος/α ενδιαφέρεται να κατανοήσει το φαινόμενο της Ακροδεξιάς, που μαστίζει σήμερα πολλές χώρες της Ευρώπης, μπορεί να ξεκινήσει από το βιβλίο του Κωστή Παπαϊωάννου «Άγρια ιστορία για μεγάλα παιδιά», που κυκλοφόρησε πριν από λίγες μέρες, από τις εκδόσεις Πόλις. Τον συγγραφέα, γνωστό για τη συμβολή του στην υπεράσπιση των ανθρώπινων δικαιωμάτων, σε αυτό το βιβλίο τον απασχολούν η μετάβαση από τον φασισμό στον μεταφασισμό και το δυσοίωνο μέλλον της δημοκρατίας απέναντι στη νέα Ακροδεξιά. Ο Παπαϊωάννου ξεκινά από την περιγραφή των συνθηκών γέννησης του φασισμού στον Μεσοπόλεμο και των αιτιών επικράτησής του στην Ιταλία και τη Γερμανία και παρακολουθεί, στη συνέχεια, τις διαφορετικές όψεις που πήρε στο διάστημα ενός…

  • Blog,  Κριτικά κείμενα

    “Γυναίκα και φιλοσοφία”

    Την Παρασκευή 23 Απριλίου 2021 ήμουν καλεσμένη στην εκπομπή “Φιλοσοφικοί διάλογοι” που επιμελείται ο Ηλίας Βαβούρας, Δρ Φιλοσοφίας ΑΠΘ. Τα ερωτήματα που τέθηκαν και συζητήθηκαν είναι τα εξής: Ποιες είναι οι απόψεις των φιλοσόφων για τη φύση και τον κοινωνικό ρόλο των γυναικών; Πώς θεματοποιείται το γυναικείο ζήτημα από τον Πλάτωνα μέχρι τους νεώτερους χρόνους; Πώς γίνεται η μετάβαση από την querelle des femmes στην «κριτική χωρίς όνομα»; Υπήρξαν και υπάρχουν σημαντικές γυναίκες φιλόσοφοι; Γιατί δεν αναγνωρίζεται η συμβολή των γυναικών στην ιστορία των ιδεών και στην επιστημονική εξέλιξη όσο θα έπρεπε; Γιατί στο Πανεπιστήμιο δεν διδασκόμαστε το έργο των γυναικών φιλοσόφων;

  • Blog,  Η φιλοσοφία στην εποχή της κρίσης

    Το διακύβευμα της πολιτικής και η επιστροφή της φιλοσοφίας

    Τη Δευτέρα 5 Απριλίου 2021, στις 7 μ.μ., ο Σωκράτης Δεληβογιατζής, Καθηγητής Φιλοσοφίας (ΑΠΘ), μίλησε για τη διακινδύνευση της πολιτικής και τον ρόλο της φιλοσοφίας. Πρόκειται για την 8η εκδήλωση του κύκλου διαδικτυακών διαλέξεων με τίτλο “Η φιλοσοφία στην εποχή της κρίσης”. Σύμφωνα με τον ομιλητή, η εποχή μας δοκιμάζεται πολλαπλώς: έκλυση όλων των δεσμευτικών όρων σε έξεις και συμπεριφορές, επανατοποθέτηση κάθε αρχής και αξίας για τον κοινωνικο-πολιτικό άνθρωπο, απελευθέρωση μέσων και τρόπων πρόσκτησης γνώσεων με ταυτόχρονη υποχώρηση απαιτήσεων αισθητικής και ηθικής κανονιστικής. Όμως, το διακύβευμα δεν περιορίζεται μόνο στην οιονεί άυλη πτυχή του ανθρώπινου∙ εξικνείται και σε βασικές λειτουργίες και κινήσεις βιολογικού χαρακτήρα – του σώματος και που είμαστε…

  • Βιβλία,  Εκδηλώσεις για το βιβλίο

    Παρουσίαση βιβλίου: Σλαβόφωνοι και πρόσφυγες. Κράτος και πολιτικές ταυτότητες στη Μακεδονία του Μεσοπολέμου

    Το Εργαστήριο Κοινωνικών και Μεταναστευτικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας και ο Σύνδεσμος Φιλολόγων Κοζάνης διοργάνωσαν διαδικτυακή παρουσίαση του βιβλίου του Ραϋμόνδου Αλβανού “Σλαβόφωνοι και Πρόσφυγες. Κράτος και πολιτικές ταυτότητες στη Μακεδονία του Μεσοπολέμου” τη Δευτέρα 29 Μαρτίου, στις 7. 30 μ. μ. Ο Μεσοπόλεμος, δηλαδή η περίοδος 1922-1940, είναι η σημαντικότερη περίοδος στη νεότερη ιστορία της Ελλάδας. Τότε ουσιαστικά μπήκαν οι βάσεις για τη συγκρότηση της πραγματικότητας όπως τη ζούμε σήμερα. Στο βιβλίο παρουσιάζονται στοιχεία της κοινωνικής ιστορίας του Μεσοπολέμου που σίγουρα δεν αφορούν μόνο τη Μακεδονία. Η συγκρότηση των δικτύων των πολιτευτών, οι στρατηγικές τους για την άντληση ψήφων, η έκφραση και διαχείριση των μυριάδων αιτημάτων των ψηφοφόρων-χωρικών,…

  • Η φιλοσοφία στην εποχή της κρίσης

    Ηθική και πολιτική στη σκέψη του Δημόκριτου

    Τη Δευτέρα 22 Μαρτίου, στις 7 μ.μ., ο Ηλίας Βαβούρας μίλησε για την ηθική και πολιτική στη σκέψη του Δημόκριτου. Πρόκειται για την 7η εκδήλωση του κύκλου διαδικτυακών διαλέξεων με τίτλο “Η φιλοσοφία στην εποχή της κρίσης”. Ο σύνδεσμος για το βίντεο της εκδήλωσης: https://www.youtube.com/watch?v=-UMBglONVBw Ο ανθρώπινος λόγος ενεργοποιείται σε κρίσιμο σημείο για την ανθρώπινη συνέχεια και δίδει μια σωτήρια τροπή στην ανθρώπινη ύπαρξη, την τροπή της πολιτικής συγκρότησης. Ο ανθρώπινος ορθολογισμός υπαγορεύει στον άνθρωπο την πολιτική δημιουργία και αίρει το αδιέξοδο της ανθρώπινης φύσης ενώπιον της φυσικής απειλής. Ο λόγος γίνεται η αιτία της πολιτισμικής δημιουργίας, αλλά ταυτόχρονα και η ίδια η πολιτισμική δημιουργία επιτρέπει στον ανθρώπινο λόγο μια…

  • Η φιλοσοφία στην εποχή της κρίσης

    Η θεραπεία στην αρχαία ελληνική φιλοσοφία και τη σύγχρονη εποχή

    Τη Δευτέρα 8 Μαρτίου 2021, στις 7 μ.μ., η κ. Ελένη Καλοκαιρινού μίλησε για τη θεραπεία στην αρχαία ελληνική φιλοσοφία και τη σύγχρονη εποχή. Πρόκειται για την 6η εκδήλωση του κύκλου διαδικτυακών διαλέξεων με τίτλο “Η φιλοσοφία στην εποχή της κρίσης”. Αρχικά, η προσκεκλημένη ομιλήτρια κ. Ελένη Καλοκαιρινού, Καθηγήτρια Φιλοσοφίας (ΑΠΘ), εξέτασε πώς πρωτοεμφανίσθηκε στην αρχαιότητα η ιατρική ως τέχνη, και πώς συνέλαβαν την ασθένεια (και, επομένως, την υγεία) οι πρώτοι αρχαίοι Έλληνες φιλόσοφοι, ιδίως οι Προσωκρατικοί, και στη συνέχεια οι Πλάτων, Αριστοτέλης και Ιπποκράτης. Στη συνέχεια, επικεντρώθηκε στον Πλάτωνα και στο πώς αντιλαμβανόταν την ασθένεια, και κυρίως τη θεραπεία από αυτήν, ως μια συνέργεια, δηλαδή, του ιατρού να επαναφέρει…